Bu yıl verilen Nobel Ekonomi Ödülü’nü iki meslektaşıyla birlikte alan Daron Acemoğlu, ekonomi ve iş dünyasında tanınan saygın bir akademisyen olmasının yanında, son 10 yılda ürettiği eserlerle de dünyada ses getirmişti. Acemoğlu, Türk hükümeti ve muhalefet partisinden gelen danışmanlık tekliflerini de kabul etmemişti.
Nobel 2024 Ekonomi Ödülü’nü, Prof. Dr. Daron Acemoğlu ile çalışma arkadaşları İngiliz Prof. Dr. Simon Johnson ve İngiliz Prof. Dr. James Robinson’un kazandığı duyuruldu. Üç akademisyen “kurumların refahı nasıl oluşturduğu ve etkilediği üzerine yaptıkları çalışmalar” ile 2024 yılı Nobel Ekonomi Ödülü’ne hak kazandılar.
İsveç Kraliyet Akademisi’nin ekonomi ödülü komitesinin başkanı Jakob Svensson, “Ülkeler arasındaki gelir uçurumunu kapatmak günümüzün en büyük zorluklarından biri. Daron Acemoğlu, Simon Johnson ve James A. Robinson’un çığır açıcı araştırmaları sayesinde ülkelerin neden başarılı olup olamadıklarını daha iyi anlıyoruz” dedi.
Nobel Komitesi tarafından yapılan açıklamada da “hukukun üstünlüğünün zayıf olduğu toplumlar ve nüfuzunu kötüye kullanan kurumlar, büyüme veya daha iyiye doğru değişim yaratamaz. Ödül sahiplerinin araştırması bunun nedenini anlamamıza yardımcı oluyor” dendi. Bu açıklamayla “kurum” olarak vurgu yapılandan, ülkelerdeki somut örgütler ve örgütlenmeler ötesinde kavram olarak da varlıkları olmazsa olmaz niteliğindeki demokrasi, hukuk, eğitim, özgürlükler başlıklarını anlamak gerekiyor.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) görev yapan Acemoğlu, ekonomi ve iş dünyasında tanınan saygın bir akademisyen olmasının yanında, son 10 yılda ürettiği 3 eserle de dünyada ses getirdi: Why Nations Fail (Ulusların Düşüşü)-2012, The Narrow Corridor (Dar Koridor)-2019 ve Power and Progress (İktidar ve Teknoloji)-2023.
Acemoğlu ödülü almasının ardından yaptığı açıklamada, “İyi bir kariyer hayali kurarsınız ama, bu, onun çok daha üzerinde, zirvesinde bir şey. Harika bir sürpriz ve onur” dedi.
Türkiye’de de zaman zaman çeşitli platformlarda görüş ve düşüncelerini açıklayan Acemoğlu, biliminsanı normlarına ve namusuna sahip, objektif ve bilimsel kişiliğiyle ülkemizde bu haslete sahip nadir iktisatçılardan biri olarak hakettiği saygı ve ilgiyi gördü. Nobel başarısıyla bu ilgi ve saygının dünya çapında artacağı da kuşkusuz.
Son olarak önemli bir noktaya vurgu yapmakta fayda var: 1967 doğumlu Acemoğlu, yakın geçmişte de gerek çalışmaları gerekse yaklaşımları ile Türkiye’de de tanınmış; dolayısıyla hem Türk hükümetinden hem de ana muhalefet cephesinden ciddi danışmanlık teklifleri almıştı. Hiçbirini kabul etmedi.