Kategori: Editörden

Merhaba

Bu yazımda sizlere biraz Türk Dil Kurumu’ndan (TDK) bahsedeceğim. Biz yayıncılar zaman zaman tartışırız; bu terim TDK’de böyle kullanılmış ama aslında şöyle vermek daha doğru olur der ve uygularız. Her ne kadar bu konuda edebiyat tarihimizden örneklere bakarak kendi bilgimiz, tecrübemiz dâhilinde hareket etsek de mutlaka TDK’ye bakarız, dikkate alırız. TDK zaman zaman kelimeler ve yazım kurallarını güncelliyor, değiştiriyor. Bununla ilgili olumlu olumsuz eleştiriler alsa da köklü tarihe sahip bir kurum kimliği var, bunu unutmamak lazım.

12 Temmuz 1932 tarihinde Türk Dili Tetkik Cemiyeti ismiyle bizzat Atatürk tarafından kurulan Türk Dil Kurumu’nun bazı kurucuları bakın kimler; Ruşen Eşref, Yakup Kadri, Sâmih Rif’at gibi dönemin tanınmış edebiyatçıları ve düşün insanları. Türk Dil Kurumu’nun iki büyük amacı var: Türk dili üzerinde araştırmalar yapmak ve Türk dilinin güncel sorunlarıyla ilgilenerek çözüm üretmek. 

Euro 40 TL’yi Gördü

Geçtiğimiz günlerde özellikle ABD’de Trump’ın uyguladığı ekonomik politikalardaki tedirginlik sebebiyle bizde Euro 40 TL’yi gördü. Çalkantılı ekonomimiz iki ileri bir geri seyretmeye devam ediyor. Bu arada geçtiğimiz günlerde Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Millî gelirimiz 1,3 trilyon doları, kişi başı gelirimiz 15 bin doları geçti. Yatırım ve ihracat rüzgârını arkamıza alarak daha güçlü büyüme sergileyeceğiz.” dedi. Bunu biraz açalım: Millî gelirde kişi başına 15 bin dolara ulaşmamızın altında yatan gerçeğin kurun baskılanması olduğunu söylemek lazım. 

Hatırlarsanız Erdoğan 2023 yılında da “Türkiye’nin kişi başı millî gelirinin 25 bin dolar olacağını” söylemişti. Ayrıca aynı yıl, “500 milyar dolar ihracat hedefine ulaşmayı hedefliyoruz.” da demişti. Günümüzde ancak yarısına ulaşabildik. Dolayısıyla rakamlar pek birbirini tutmuyor. Kısaca Türkiye’de döviz kurunu düşük tutarsanız enflasyonla da Türk lirası cinsinden geliri şişirirseniz kişi başına millî gelir dolar cinsinden artar. Döviz cinsi baskılandığı için 15 bin doları görebiliyoruz. Ama temel ürün fiyatları dolar ve euro cinsinden bile Avrupa ülkelerinin üzerinde. Maalesef bunun adı fakirliktir. 

Edip Akbayram’ın Ardından

Bazen, çok sevdiğiniz ama kaybettiğiniz biriyle ilgili önünüze öyle bir anekdot düşer ki her şeyi bırakır iç dünyanıza dönersiniz. Sosyal medyada karşıma onun, “Darmadağın” adlı parçası çıktı. Bir dinledim, iki, üç derken darmadağın olduğumu fark ettim. Edip Ağabey’i çok özleyeceğim… 2 Mart’ta kaybettiğimiz müzik dünyamızın efsane ismi, arkasında binlerce belki milyonlarca seven bıraktı. Kalabalık cenaze töreninde gördüm ki her kesimden insan oradaydı. Yaklaşık 20 yıl kadar önce yaptığım bir Edip Akbayram belgeselinde tanımıştım o güzel insanı. Samimiyetine ve sıcak ilişkilerine hayran kalmıştım. Son konuşmamızda “Sanatının 55. Yılı” kutlaması için mekân sıralıyorduk. O mekânların başında da CRR Konser Salonu geliyordu. Maalesef aynı salonda cenaze töreni oldu Edip Ağabey’in. Yaptığım belgesel filmin sonunda şöyle diyordu: “Hayatım boyunca maddiye hiç önem vermedim, yaşadığım topluma güzel şeyler vermeye çalıştım. Benim bundan sonra çocuklarıma ve ülkemdeki insanlara bırakacaklarım; ürettiklerim, bir de namusum ve onurumdur.”

Özel Dosya: Adalet ve Ekonomi

Her sayımızın olmazsa olmazı özel dosya. Tüm yazıların omurgasını da biraz ona göre oluşturuyoruz. Bu sayıda memleketin geçmişten günümüze “Adalet ve Ekonomi” ilişkisine mercek tuttuk. İbrahim Tokatlıoğlu “Türkiye Ekonomisinin Bölüşüm Sorunu”nu ele aldı. Murat Muratoğlu ise daha çok bugünü anlatmakla birlikte “1870’ten 2025’e Ekonomide Ne Değişti?” dedi. Bu yazılara destek olabilecek Şaduman Halıcı, Y. Doğan Çetinkaya ve Erol Gezeroğlu’nun nefis yazılarını da okumanızı tavsiye ediyorum.

İyi bayramlar diliyorum. Bir sonraki sayıda
buluşmak üzere… 

Saygılarımla

Merhaba

21 Ocak tarihinde Bolu Kartalkaya’da yaşadığımız yangın faciası hepimizi derinden üzdü. 36’sı çocuk 78 kişinin hayatını kaybettiği bu ihmallerle dolu yangın sonrasında yetkili ağızlardan yapılan açıklamada, “10 gün içinde tüm sorumlular bulunacak.” sözü verildi ama öyle olmadı. Gerek Turizm Bakanı gerekse Bolu Belediye Başkanı birbirlerini suçlar bir vaziyette medyaya mülakat vererek konuyu iktidar ile muhalefet arasındaki sorumluluk tartışmasına getirdiler. Bu kadar canın kaybedildiği bu hüzün ortamında yapılan açıklamalar şık olmadı. Rapor yakın bir zamanda çıktı ve Bolu Valiliği’ne teslim edildi. Daha önce otelin yetkilileriyle birlikte Bolu Belediyesi’nden iki yetkili de tutuklanmıştı. Son olarak Bolu İl Özel İdaresi’nden de iki yetkili tutuklanınca sayı 21’e çıktı. Fakat ne hikmettir ki oteli denetleme sorumluluğu ve yetkisi olan Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan hiç kimseye dokunulmadı, hesap sorulmadı. İleride bir şeyler olur mu bilmiyorum ama şimdilik bu konu burada kapanmış görünüyor.

Feza Kürkçüoğlu’nun bu sayıdaki makalesi 1870 Büyük Beyoğlu Yangını’nı ele alıyor. Görüyoruz ki ahşap Beyoğlu tamamen yanmış. Öyle ki sıcak bir haziran günü öğle saatlerinde çıkan yangın binlerce ahşap evi yakarken yüzlerce insanın da ölümüne sebep olmuş. Düzensiz, plansız yapılaşma, dar sokaklar ve modern olmayan yangın söndürme sistemiyle 12 saatte kül olmuş güzelim Pera. Fakat bu bir ders olmuş o dönemki yöneticilere ve Pera’yı beton ama Avrupai standartta estetik binalarla yeniden kurgulamışlar. İşte günümüzde Beyoğlu’nu gezerken gözlerimizi ayıramadığımız o güzelim kâgir binalar 1870 Beyoğlu Yangını’ndan hemen sonra inşa edilmiş. Sonrası mı? Sonrasında 1940’lı, 50’li, 60’lı ve 70’li yıllarda yapılan binaların estetiği ortada. Hepsi birer heyula gibi üzerimize çöküyor âdeta.

6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinin üzerinden de iki yıl geçmiş; zorluklar, acılar, travma hâlâ devam ediyor. Maalesef toplum olarak her şeyi çabuk unutuyor ve ders almıyoruz. Depremin ülkemizin bir gerçeği olduğunu bir an olsun unutmadan gerekli tedbirleri alarak yaşanacak olası depremlerde can ve mal kayıplarının önüne geçmemiz gerekiyor.

Simit 20 TL
Karaköy’de dolaşırken bir sokak simitçisinden 20 TL’ye simit aldım. Ne istifimi bozdum ne de itiraz ettim ancak bu konuda bir kafa karışıklığı ve tartışma var. İstanbul Simit Üreticileri Birliği daha önce 15 TL’den satılan sokak simidinin 20 TL’ye satılacağını açıkladı ve İstanbul’un bazı ilçelerinde yeni fiyatıyla da satılmaya başlandı. Ticaret Bakanlığı ise sert bir açıklamayla buna onay vermediklerini, aldıkları şikâyetler üzerine simidi 20 TL’ye satan yerlere yasal işlem başlatacaklarını belirtti. İstanbul’daki bu “simit savaşları” aklıma Evliya Çelebi’nin Seyahatname’sinde yazdıklarını getirdi. Yazdığına göre, 17. yüzyılda simitçi esnafı diğer fırıncı esnafından ayrışarak ayrı bir sınıf hâline gelmiş. Bu dönemde simit ununun pahalı olması nedeniyle “simid-i halka”nın (tekerlek büyüklüğünde) yanında “hurda simit” olarak adlandırılan daha küçük simitler ortaya çıkmış. Ve 17. yüzyılın ikinci yarısından itibaren “halka” yerine bugün kullandığımız anlamda “simit” terimi kullanılmaya başlanmış. Bu arada Seyahatname’den İstanbul’da 70 simit fırını olduğunu ve toplamda 300 kişinin çalıştığını da öğreniyoruz.

Özel Dosya: Yerel Yönetimler Tarihi ve Demokrasi
Bu ayki sayımızın özel dosyasını iki yazar kaleme aldı. Özellikle “kentler tarihi ve sosyolojisi” üzerine çalışmalarıyla bilinen Prof. Dr. Şükrü Aslan, Osmanlı ve Cumhuriyet tarihimizde “kayyum geleneğini” anlattı. Gazeteci Mustafa Balbay ise demokrasi üzerinden bugünü yorumladı. Her iki yazıyı da tarihsel bakış açısından ilginç bulacağınızı tahmin ediyorum.

Bir sonraki sayıda buluşmak üzere…

Saygılarımla