Yazar: #tarih

Adam Yayınları, Anadolu Yayıncılık Ajans Ada, Merkez Ajans… Yayın ve reklam dünyasında silinmez izler bırakan Nazar Büyüm, 80 yaşında hayatını kaybetti. 1972’de Manajans’ta reklamcılığa başlayan Nazar Büyüm, daha sonra Ersin Salman, Zafer Ataylan ve Hasan Parkan’la birlikte Ajans Ada’yı kurmuştu.

1981’de Adam Yayınları’nı, Merkez Ajans’ı ve Anadolu Yayıncılık’ı kuran Nazar Büyüm, edebiyat-sanat kitapları ve dergiler; Yurt Ansiklopedisi, Türk ve Dünya Ansiklopedisi gibi kaynak kitaplar yayımladı. 1985’te Osman Kavala ve Selahattin Beyazıt’la birlikte kurduğu Ana Yayıncılık, Britannica Ansiklopedisi’nin Türkçe versiyonu AnaBritannica’yı, Britannica Compton’s’u ve Temel Britannica’yı yayımladı. Çevirileri, derlemeleri, şiir kitaplarının yanısıra reklamcılık sektörünün de önde gelen isimlerinden Büyüm, Agos’taki yazılarını Dönüp Baktığımda kitabında toplamıştı.

Nazar Büyüm’ü, arkadaşı ve meslektaşı Bülent Korman’ın T24’teki yazısından bir bölümle uğurluyoruz:

“Pazarlama iletişimcileri zaman zaman bir kavrama sarılmayı sever. “Insight” yakın bir dönemde bunlardan biriydi. Bunun nedenini, “kendi ifade ettiklerinin ötesine bir adım atıp tüketicilerin içlerine bakmak ihtiyacı” olarak açıkladılar. “Insight”ın Türkçesi ‘iç görüş’, ‘içe bakış’: Bir durumun içini görme. Varlıkların ve davranışlarının iç doğasını sezmek, kavramak.

Reklamcılık yapa yapa gelişen, geliştirilen, ustadan öğrenilen bir zanaattır. Ve nihayetinde bir neden-sonuç arayışıdır. Bu bir yetenek olduğu gibi, zamanla mesleki bir deformasyona dönüşebilir. Benim de içinde olduğum bir kuşağın ustası tereddütsüz Eli Y. Acıman ise, onun en iyi yetişmiş çıraklarından biri elbette Nazar’dı. Çünkü o, mesleğin gerektirdiğinden daha fazla niteliklere, birikime sahip olanlardan biriydi. Bu da ona, can yoldaşlarıyla birlikte, bir işkolunu bu ülkede daha sonraki nesiller için geliştirmek, ekmek kapısı yapmak olanağını verdi… Şu “insight’”meselesinin etrafımdaki bazı insanların bir ölüm sonrasındaki tutumlarını, davranışlarını, gayret veya gayretsizliklerini içlerindeki ihtiyaçlarla, derinde yatanlarla anlamlandırabilmenin beni epey meşgul ettiği şu günlerde; Nazar’ın inişli-çıkışlı ama asla sıradan olmayan yoğun geçmiş hayatı dün bitti. Toprağın bol olsun sevgili dostum.”

Niğde’nin Bor ilçesinde doğan Özgen Acar, önce İzmir Anadolu Lisesi’ni ardından Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdi. Gazeteciliğe öğrenciyken, 1960’ta Cumhuriyet gazetesinde parlamento muhabiri olarak başladı. 1972’de Reuters Ajansı’nın Türkiye bürosunu açtı. TRT ile Milliyet’in Atina ve New York muhabirliğini, temsilciliğini yaptı. 1990’da Cumhuriyet’e geri döndü. Tarihî eser kaçakçılığı üzerine uzmanlaşan Acar, yaptığı haberlerle dikkati çekti; bunlar gazeteciliğin temel ilkelerinden biri olan fikri takip konusunda da bir ders gibiydi. Türk basınında örneği olmayan bir alanda çalışarak, adeta bir detektif gibi Türkiye’den kaçırılan kültürel mirasın izini sürdü. Anadolu’dan götrülen Lidya Hazinesi, Elmalı Hazinesi, Karun Hazinesi ve Yorgun Herkül heykeliyle ilgili gerçekleri ortaya koyan Özgen Acar, “Karun Hazineleri”nin 1960’larda Türkiye’den kaçırıldığını, bu mirasın New York Metropolitan müzesinde sergilendiğini ortaya çıkardı. Bu konuda onlarca haber yaparak kamuoyu oluşturdu ve uzun bir sürecin ardından eserlerin Türkiye’ye iadesini sağladı.

Bir başka büyük başarısı ise Yorgun Herkül heykeli oldu. 1980’lerde Türkiye’den ABD’ye kaçırılan heykel Boston Güzel Sanatlar Müzesi’nde sergileniyordu. Acar, bu konuda yaptığı haberlerin yanısıra hukuki mücadele de verdi ve heykel Türkiye’ye iade edildi.

1992-1994 arasında Cumhuriyet gazetesinde genel yayın yönetmenliği de yapan Özgen Acar, vefatına kadar “Kavşak” adlı köşesiyle gazeteciliğe devam etti. Acar’ın son yazısı kadın cinayetleriyle ilgiliydi. 23 Ekim’de Ankara’da yaşamını yitiren Özgen Acar’ın cenazesi Cebeci Asri Mezarlığı’nda toprağa verildi.

Kariyerinin başlangıcından itibaren, imkanları kısıtlı olsa da inanılmaz başarılara imza atan Quincy Jones; Ray Charles’tan Dizzy Gillespie’ye, oradan Ella Fitzgerald ve Count Basie’ye ve sonrasında Michael Jackson ve Lionel Richie’ye uzanan ünlüler geçidinin arkasındaki büyük ustaydı. “We are the World” ile müziğinin gücünü iyilik için kullandı.

Olağanüstü bir yeteneğe sahip, köklerini unutmayan ve sanatsal ifade sınırlarını her zaman zorlayan Quincy Jones’un karakteri, şu cümleleriyle özetlenir: “Asla pes etme. Yaratıcılığınla tevazunu, başarınla zarafetini beraber koru. 1 Numaralı bir plağın arkasındaki kişi olman, seni kimseden daha iyi yapmaz.”

91 yaşında ölen, gerçek bir usta, yapımcı ve müzisyen Quincy Jones, müzik ve eğlence dünyasını da etkileyen ırkçılığın duvarlarını yıkarak efsaneler arasında yerini aldı. Hayatı tıpkı bir senfoni gibi farklı notaların ve ritimlerin ahenkli bir birleşiminden oluşuyordu. Büyük Buhran’ın ardından 1933’te dünyaya gelen Quincy’nin çocukluğu, ebeveynlerinin boşanmasının yarattığı sarsıntılar ve zorluklarla geçti. 11 yaşında yiyecek çalmak için girdiği Washington-Bremerton’daki bir rekreasyon merkezinde piyanoyu görmesi, hayatının dönüm noktasını olacaktı. Müzik onun kaçışı, tesellisi ve nihayetinde kaderi oldu. Kariyerinin başlangıcından itibaren, imkanları kısıtlı olsa da inanılmaz başarılara imza attı. Trompette ustalaşarak Ray Charles ve Billie Holiday gibi caz üstatlarıyla birlikte sahneye çıktı. Lionel Hampton ve Dizzy Gillespie ile dünya turnelerine gitti. Müzik düzenleme ve prodüksiyon alanında o kadar yetenekliydi ki, Frank Sinatra, Ella Fitzgerald, Count Basie gibi dönemin en ünlü isimleriyle çalışma fırsatı buldu.

Film müziği dünyasına adım atarak 1967’de “Gecenin Sıcağında” (In The Heat of the Night), 1977’de “Kökler” (Roots) gibi yapımların müziklerini besteledi. En İyi Orijinal Şarkı dalında Akademi Ödülü’ne aday gösterilen ilk Afrikalı Amerikalı unvanını aldı.

Michael Jackson ile yaptığı ortak çalışma sonucunda müzik tarihinde iz bırakan “Off the Wall” (1979), “Thriller” (1982) ve “Bad” (1987) albümleriyle türleri harmanlayarak pop müziği yeniden tanımladı. 1985’te Michael Jackson ve Lionel Richie ile birlikte Etiyopya’daki açlıkla mücadele için insani yardım çabalarına el uzattı. “We are the World” ile müziğinin gücünü iyilik için kullandı.

Quincy Jones, yaratıcılık ve azimle dolu, olağanüstü bir kariyere imza attı. Ünlü oyuncu ve sinemacı Rachida Jones da aralarında olmak üzere 7 çocuk babası olan Jones, arkasında 500 milyon Dolarlık bir miras bıraktı. Müzik dünyasının vizyon sahibi dehası Quincy Jones gelecek nesillere ilham vermeye ve yaşamaya devam edecek.

Sanatını ticari kaygılardan uzak tutan, insanlarla paylaşmayı ilke edinmiş nadir müzisyenlerden biriydi Alış. 1991’de kurduğu Peyk grubuyla alternatif müzik sahnesine çıkan Alış’ın parçalarında, toplumsal duyarlılık, emek ve adalet temaları her zaman ön planda oldu. İlk müzikali “Hamiyet”, bu yıl 27. İstanbul Tiyatro Festivali’nde prömiyer yapmıştı.

Türkiye alternatif müzik sahnesinin özgür ve güçlü sesi İrfan Alış, 4 Kasım 2024’te, henüz 53 yaşındayken hayata veda etti. Peyk grubunun solisti olan Alış, ardında sadece unutulmaz şarkılar değil, aynı zamanda yılmaz bir mücadelenin ve dayanışmanın güçlü mirasını bıraktı.

Sanatını ticari kaygılardan uzak tutarak insanlarla paylaşmayı ilke edinmiş nadir müzisyenlerden biriydi İrfan Alış. Müziğe olan tutkusu, onu 1991’de Peyk grubunun temellerini atmaya yönlendirdi. Serdal Ersoy, Özgür Ulusoy, Barış Tokgöz ve Ertan Çalışkan’dan oluşan grup, Türkiye alternatif rock sahnesinde kendine özgü bir yer edindi. 2007’de yayımladıkları “Suluşaka” albümüyle başlayan müzikal yolculuklarında, “İçimdeki İz” (2011), “Teslim Olma” (2014) ve “Lay Lay Lom” (2018) albümleriyle de dinleyicilerin hafızasında kalıcı bir yer edindi.

Hayatın zorluklarıyla erken yaşta tanışan Alış, 13 yaşında başlayan çalışma hayatını üniversiteye girdikten sonra da sürdürmüştü. Peyk’in ilk yıllarında stüdyo masraflarını karşılayabilmek için alüminyum doğramacılık ve esnaflık yapan Alış, bu deneyimleri müziğine de yansıttı. Şarkılarında toplumsal duyarlılık, emek ve adalet temaları her zaman ön planda oldu. İrfan Alış müziği sadece bir ifade biçimi olarak görmeyip toplumsal dönüşümün bir aracı olarak da değerlendirdi. Bu anlayışının örneklerinden ve Peyk’in ilk müzikali olma özelliğini taşıyan “Hamiyet”, prömiyerini bu sene 27. İstanbul Tiyatro Festivali’nde yapmıştı.

Alış’ın mücadelesi sadece müzikle sınırlı kalmadı. “Olta Dayanışma Projesi”yle pandemi döneminde zorluk yaşayan müzisyenlere destek olan Alış, telif hakları konusunda da önemli çalışmalar yürüttü. “Örgütlülük her şeyi çözer” diyerek, her fırsatta sanatçıların ve tüm emekçilerin biraraya gelmesi nin önemini vurguladı.

Gezi eylemlerine verdiği destek ve savaş karşıtı duruşuyla da tanınan İrfan Alış, sözünü sakınmayan, düşüncelerini açıkça ifade etmekten çekinmeyen bir sanatçıydı. Kararlı duruşu ve kişiliğiyle, inandığı değerler uğruna mücadele etmekten hiçbir zaman vazgeçmedi. Beyne pıhtı atması sonucu hayata veda eden Alış, ölümünden 2 gün önce (2 Kasım) X (Twitter) hesabından 29 Kasım olarak planlanan “Hamiyet” plak lansmanını duyurmuştu. Ne yazık ki bu etkinliği göremedi.

Kararlı duruşu, dayanışma çağrısı ve güçlü sesi her zaman bizimle yaşamaya devam edecek.