Yazar: Serhan Güngör

  • Londra’da İznik

    Londra’da İznik

    Dünyada Türk sanatının izini sürenler için en önemli adreslerden biri Londra’daki Victoria ve Albert Müzesi’dir. Kısaca V&A diye bilinen ve tasarım/dekoratif sanatlar ağırlıklı 4,5 milyon objeye ev sahipliği yapan bu müze, 1852’de Kraliçe Victoria ve Prens Albert tarafından kuruldu.

    Londra'da İznik

    Müzenin İslâm Sanatları Bölümü’nde 19.000’den fazla obje bulunmaktadır ve burada 7. yüzyıldan
    20. yüzyıla İslâm coğrafyası sanatının seçkin örnekleri sergileniyor. Bu koleksiyon, aynı zamanda dünyadaki en zengin İznik Osmanlı çinileri ve seramikleri sergilerinden birine de ev sahipliği yapıyor.

    Osmanlı – Türk sanatının çok detaylı olarak işlendiği bu serginin nadide parçalarından biri de yaklaşık 1557 yılına tarihlenen İznik askı kandili.

  • Tarihî hurdalar

    Tarihî hurdalar

    Tarihî hurdalar

    Torino’daki Kraliyet Sarayı, 16. ve 17. yüzyıllarda Savoy Hanedanı için inşa edilmiş. 1946’da müze olan sarayın silah koleksiyonunda bulunan Osmanlı zırhları ve askerî malzemeleri, Osmanlı klasik devrinden eşşiz örnekler sunuyor. İki piyade, bir süvari asker ve atın zırhları, silahları, tepeden tırnağa eksiksiz bir takım oluşturmuş şekilde sergileniyor. Zırhların üzerinde Aya İrini Cebehanesi damgası var. Aynı zamanda Kayı Boyu isareti olarak da biliniyor: “ıYı” şeklinde bir damga… Müzede verilen bilgiye göre, bu eserler 1842’de İstanbul’da hurda metal olarak satılırken alınmış ve bu koleksiyona katılmış. Atalarının silahlarını ve eserlerini, hurda diye satmış atalarımız!

  • Asi hükümdarı doyuran mutfak

    Asi hükümdarı doyuran mutfak

    Tepedelenli Ali Paşa (1744-1822), Arnavutluk ve Yunanistan arasındaki Epiros bölgesinde çetecilikle başladığı kariyerini 1788’de Yanya (bugün Ioannina, Yunanistan) Valiliği ile taçlandırmıştı.

    Bölgedeki isyanları sert ted- birlerle bastırmasının yanısıra Adriyatik üzerinden Avrupa ile doğrudan ticaret ilişkilerini geliştirmesi, Paşa’yı imparatorluğun en zengin ve kudretli insanlarından biri yapmıştı. Bu güce güvenerek Sultan II. Mahmud’a karşı ayaklanan Ali Paşa, üzerine gönderilen Osmanlı ordusu tarafından 1822’de Yanya’da öldürüldü.

    Asi hükümdarı doyuran mutfak

    Ali Paşa yeni sarayını, Yanya şehrinin “İç Kale” olarak adlandırılan hakim tepesine, Topkapı sarayının küçük bir modeli şeklinde yaptırmıştı. Bugün “Bizans Müzesi” olarak faaliyet gösteren saray kompleksinde Fethiye Camii, Tepedelenli Ali Paşa’nın mezarı, hazine, hamam, baruthane gibi mekanlar günümüze ulaşabilmiş.

    Sarayın 1789’da inşa edilen mutfağı ise, sevimli bacaları ile Osmanlı mimarisinin bugüne kalabilen küçük, özgün örneklerinden birisini oluşturuyor ve kafe-restoran olarak kullanılıyor.

  • Malta’daki Türk şehitliği

    Malta’daki Türk şehitliği

    Viyana nasıl Osmanlı fetihlerinin kuzeybatı sınırını teşkil etmişse, Malta da aynı şekilde genişlemenin Akdeniz’deki batı sınırı idi. 1565’teki Malta kuşatması iki taraf için de çok kanlı oldu. Savaşta şehit düşen Osmanlı askerleri, bugün başkent olan Valletta’nın güneyindeki Marsa bölgesine gömüldüler. 300 yıl sonra Osmanlı sultanı Abdülaziz, zamanının ilerisinde bir adım attı ve o dönem Malta’ya hakim olan İngilizlerle bir şehitlik yapımı konusunda anlaştı. 1874’te inşa edilen bu anıt şehitliğin mimarı Galizia, o zamanki oryantalizm modasına uyarak eseri için Hint mimarisini örnek aldı. 1. Dünya Savaşı ve İngilizlerin Anadolu işgali sırasında esir alınanlardan Malta’da hayatını kaybedenler de buraya gömüldüler.

    Malta Türk Şehitliği, bugün Malta sefaretimize bağlı. Çoğunlukla kapısı kapalı. Ziyaret etmek için büyükelçiliği aramak gerekiyor. Gelip kapısını açmakta biraz nazlanıyorlar.

    Malta'daki Türk şehitliği
  • İç Anadolu’dan Los Angeles’a

    İç Anadolu’dan Los Angeles’a

    Tatianos ve karısı Tation, 2. yüzyılda Ankara, Eskişehir veya Afyon’da yaşamış olmalılar. Roma döneminde, bir bölümü Galatya adını alan Frigya bölgesi, imparatorluğun ikinci merkezi konumundaydı. Mezar stelindeki sembolik kabartmalar ve kitabeden, Tatianos’un iyi eğitim görmüş bir asker, çiftlik ve bağ sahibi olduğunu anlıyoruz. Tatianos’un yanında bir orak, bir elinde asa, diğerinde de yılan ya da kamçı görülüyor. Karısı ise güzelliğin sembolü aynanın yanında betimlenmiş. Eşler arasındaki iki uzun dikdörtgen levha şeklindeki diptikon, küçük notlar yazmak için kullanılıyordu.

    Roma döneminin anıtsal üslubunu Frigya’ya has bir yorumla adeta karikatürize eden bu eser, Anadolu’dan kaçırılan diğer birçokları ile birlikte, Los Angeles’taki The Getty Villa Müzesinde sergileniyor. Pompei’deki bir villanın kopyası şeklinde yapılan müze, ABD’deki en zengin Antik Çağ ve Roma dönemi koleksiyonlarından birini barındırıyor.

    İç Anadolu'dan Los Angeles'a
    Roma çağına ait Afyon mermerinden yapılmış mezar steli, MS 2-3. yüzyıl.